خانه شیمی

چرا حفره دارشدن لايه ي اوزون از قطب ها شروع شد؟

تخريب لايه ي اوزون بيشتر در قطبين ايجاد مي شود به چند علت :يكي اينكه،چون گردش وضعي زمين از غرب به شرق است به دليل نيروي گريز از مركزي كه در دو قطب وجود دارد ،دو حفره در دو قطب ايجاد مي شود مانند وقتي كه چايي شيرين را به هم مي زنيد ،در اين حفره ها آلاينده ها متمركز مي شوند و اثر تخريبي بيشتري پيدا مي كنند.ديگر اينكه اصولاً لايه ي استراتوسفر كه در بالاي آن لايه ي اوزون قرار دارد در دو قطب باريكتر است. اين لايه در استوا به طور متوسط 18كيلومتر است.در مناطق معمولي 12كيلومتر و در قطب ها به طور متوسط 8 كيلومتر مي باشد.

تخريب لايه ي اوزون بيشتر در قطب جنوب صورت مي گيرد ،چون كه در سمت قطب جنوب نسبت به قطب شمال خشكيهاي بيشتري وجود دارد؛به عنوان مثال در عرض جغرافيايي 90 درجه ي شمال اقيانوس منجمد شمالي واقع است در حالي كه در همين عرض جغرافيايي جنوب استراليا وجود دارد كه از نظر صنعتي خيلي هم فعال و آلوده هم هست . تخريب لايه ي اوزون در سال هاي اخير به علت آنكه كشورهاي صنعتي تدابير خاصي براي جلوگيري از ورود آلاينده ها به جو داشته اند، روند رو به بهبودي داشته است .

 اما در تابستان ها كه جلبك ها رشد و نمو بيشتري دارند(همان طور كه مي دانيد مقداري Cfc طبيعي از تجزيه جلبك ها حاصل مي شود) يا هوا جريان بيشتري دارد و آلاينده ها بيشتر بيشتر وارد جو مي شوند (در زمستان ها ممكن است به علت بارش هايي كه وجود دارد مقادير زيادي از آلاينده ها وارد زمين مي شوند كه البته آن هم  اثرسوء خودش را دارد )

ممكن است اين تخريب بيشتر صورت گيرد.اخيراً دانشمندان علت ايجاد حفره در لايه اوزون را گرداب هاي سنگين ،كه درقطب جنوب جريان دارند ،مي دانند.درزمستان در طول شب هاي قطبي ،نورخورشيد درتمام سطح قطب جنوب در دسترس نيست ،به همين دليل در اين قطب در لايه استراتوسفر طوفان هاي سنگيني گسترش مي يابند كه به آن ها "گرداب قطبي "( polar vortex) مي گويند.
گرداب قطبي مي تواند ذرات سازنده هوا را تجزيه كند .اين گرداب ها باعث ايجاد ابر هاي سردي مي شوند كه برفراز قطب جنوب جريان مي يابند .كه به اين ابرها" ابراستراتوسفر قطبي "(polar stratosphere could ) مي گويند .
اختصار آن pscاست .pscها بسيار سرد هستند ودماي آن ها حدود 80- سيلسيوس است . psc ازنيتريك اسيد تري هيدرات (nitric acid trihydrate ) تشكيل شده است وبا ابرهايي كه ما آن هارا در آسمان مي بينيم كاملاً متفاوتند . پس اين ابرهاي اسيدي مي توانند لايه اوزون را تخريب كنند . "بنابراين با استناد به تحقيقات انجام يافته ،موارد زير را مي توان از عوامل مؤثر در تخريب لايه اوزون دانست .
1- خود زمين به گونه اي مي باشد كه نور خورشيد به قطب شمال بيشتر از قطب جنوب مي تابد به همين دليل ضخامت لايه اوزون در در قطب شمال بيشتر از ضخامت آن در قطب جنوب مي باشد .
2-از مورد دوم نتيجه مي گيريم كه هواي قطب جنوب سرد تر از هواي قطب شمال مي باشد ،بنابراين هواي گرم هنگامي كه بر اثر جريان هايي به قطب جنوب مي روند ،چون سبك مي باشند ،به سمت بالا مي روند وموجب نابودي لايه هاي اوزون بر فراز قطب جنوب مي شوند .
3-درزمستان نورخورشيد كاملاًدرتمام سطح قطب جنوب دردسترس نمي باشد ،واين امر باعث كاهش دما وتشكيل ابرهايpsc مي شود.
4-ابرهاي psc اسيدي هستند وبه همين دليل آن ها به لايه اوزون آسيب مي رسانند .